Diễn ra trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 tại Hà Nội, đây là lần đầu tiên các chính đảng từ khắp Đông Nam Á cùng quy tụ trong một diễn đàn trao đổi chuyên sâu và thực chất.
Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Lê Hoài Trung dẫn lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La 2026 về ba cuộc khủng hoảng đang hội tụ tại khu vực: khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược.
Trong bối cảnh “Phương cách ASEAN” (ASEAN Way) đang gặp nhiều trở ngại, Bộ trưởng khẳng định việc tăng cường hợp tác kênh chính đảng là một “yêu cầu mang tính chiến lược”.
Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung.
Sự hợp tác này đóng vai trò là “cơ sở chính trị” vững chắc nhằm bổ trợ cho các kênh Nhà nước và Chính phủ qua ba phương diện: Đưa ASEAN gần người dân hơn qua vai trò cầu nối xã hội; Tạo điểm tựa ổn định cho các cam kết dài hạn như Tầm nhìn 2045; Khỏa lấp khoảng trống bằng một kênh trao đổi linh hoạt trong “gia đình ASEAN”.
Tọa đàm diễn ra vào thời điểm đặc biệt khi ASEAN kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á – TAC và bắt đầu năm đầu tiên triển khai Tầm nhìn 2045, Bộ trưởng đã đặt ra ba vấn đề cốt lõi:
Thứ nhất là củng cố lòng tin: Làm thế nào để tăng cường hợp tác và xây dựng niềm tin chiến lược giữa các chính đảng trong một thế giới phân mảnh; Thứ hai là chia sẻ quản trị: Làm thế nào để lan tỏa những bài học kinh nghiệm về xây dựng Đảng, cương lĩnh chính trị và quản lý quốc gia; Cuối cùng là đóng góp thực tiễn: Các chính đảng có thể đóng góp cụ thể gì để hiện thực hóa Tầm nhìn ASEAN 2045 một cách đồng bộ và hiệu quả.
Tọa đàm ghi nhận sự hiện diện đầy đủ của các thực thể chính trị tiêu biểu: LPRP (Lào), CPP (Campuchia), PAP (Singapore), PKR (Malaysia), PDI-P và Golkar (Indonesia), đặc biệt là sự tham gia đồng thời của cả Đảng Pheu Thai và Đảng Dân chủ (Thái Lan). Đáng chú ý, sự góp mặt của Đảng CNRT (Timor-Leste) đã hoàn thiện bức tranh về một khu vực trọn vẹn 11 quốc gia sau dấu mốc gia nhập lịch sử năm 2025.
Sự kiện cũng đóng vai trò là sáng kiến thí điểm mô hình think tank xuyên đảng (pilot cross-party think tank initiative). Qua sự tương tác chặt chẽ giữa các chính đảng với Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Học viện Ngoại giao, mô hình này góp phần định hình một cơ chế kết nối lý luận quản trị với thực tiễn chính trị. Các đại biểu thống nhất rằng, trách nhiệm chung đối với tương lai khu vực phải được xây dựng dựa trên sự thấu hiểu và sẻ chia kinh nghiệm cầm quyền giữa các đảng.
Một phiên thảo luận tại toạ đàm.
Phát biểu bế mạc tọa đàm, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường tổng kết ba lĩnh vực đạt được sự đồng thuận cao:
Củng cố lòng tin chính trị: Tăng cường hiểu biết lẫn nhau thông qua đối thoại định kỳ giữa các chính đảng và giới học giả nhằm bảo vệ vai trò trung tâm của ASEAN.
Vai trò chủ động trong Tầm nhìn 2045: Cam kết thúc đẩy các kế hoạch chiến lược theo hướng bao trùm, bền vững và lấy người dân làm trung tâm.
Chia sẻ quản trị quốc gia: Trao đổi kinh nghiệm hoạch định chính sách để ứng phó hiệu quả với các thách thức phi truyền thống mới nổi.
Đặc biệt, tọa đàm đưa ra sáng kiến thiết lập cơ chế trao đổi thường xuyên giữa các chính đảng. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành một cơ chế tham vấn chính sách thực thụ, cung cấp các khuyến nghị chiến lược cho ASEAN.
